Пекиндегі күз әсері тереңдей түскенде, жарық пен көлеңкенің арманымен толы мәдени топ таулар мен өзендерді бағындырып, Қытай киносының жылуын алыс жаққа жеткізуде. Биыл Қытай-Ресей мәдениет жылы мен Қазақстандағы «Қытай туризм жылы» кезеңіне тура келеді. Қараша айының 23-інен 29-ына дейін Пекин қалалық кино басқармасы ұйымдастырған Пекин киносының «Әлемдік нарыққа шығу» өкілдер тобы Қазақстанның Алматы қаласы мен Ресейдің Мәскеу қаласына мәдени алмасу сапарына аттанды. Бұл достықты жалғастыру ғана емес, өркениеттер арасындағы диалог.
Жарық пен көлеңкемен достықтың жаңа бетін жазу
Қытай мен Қазақстан таулар мен сулармен іргелес, халықтары жақын екі ел. «Бір белдеу, бір жол» бастамасының алғаш ұсынылған жері ретінде Қазақстан Қытаймен бірге Жібек жолының мыңжылдық достығын жазды.11-қарашада сексен жылдық кино тарихын сақтаған Қазақстан киностудиясында Қытай мен Қазақстан арасындағы кино саласындағы ынтымақтастық пен тәжірибе алмасу жөніндегі дөңгелек үстел қызу өтті. Қазақстанның ең ірі және ең көне мемлекеттік киностудиясы ретінде бұл орын қазір қытай-қазақстандық кино ынтымақтастығының жаңа мүмкіндіктерін қарсы алды.
Делегация Бейжің қалалық кино ісін дамыту орталығы мен сапасы жоғары екенін, шығармашылық түрлері, тақырыптық мазмұны және нарыққағы үлесі бойынша елдегі алдыңғы қатарда тұратынын баяндады. Бейжіңде кинотеатрлар құрылысы қарқынды және жүйелі түрде дамып келеді, кино фестивальдері мен іс-шаралар түрлі және көркем өтеді, бизнес ортасы тұрақты жақсарып жатыр, ал "кино+" тұжырымдамасы арқылы мәдениет, сауда, туризм және спорттың біріктірілуі айқын нәтижелер беруде. Бейжің қазір талант жинақталған, шығармашылық белсенді, нарығы гүлденген халықаралық кино-теледидар орталығын құруға ұмтылуда. 2011 жылы құрылған Пекин халықаралық кинофестивалі он бес жылдық даму барысында халықаралық ықпалы зор маңызды кинофестивальге айналды. Ол халықаралық алмасу алаңы болып қана қоймай, көпшілік үшін кино мерекесіне де айналған.
Дөңгелек үстел кездесуінде тараптар бірлескен түсірім механизмі, кадрлар даярлау, техникалық алмасу сияқты мәселелер бойынша терең пікірталас жүргізді. Қазақстан өкілдері Пекин халықаралық кинофестиваліне зор қызығушылық танытып, өзара көрсетілім бөлімдерін ұйымдастыру, мазмұнды инкубациялау алаңдарын бірлесіп құру арқылы қазақстандық әңгімелердің Қытай экрандарына жол табуына үміт артты. Кездесуден кейін делегация киностудияның түсірілім павильондары мен монтаж бөлмелерін аралап, жарық пен көлеңкенің ұштасуында Орталық Азия кино өнеркәсібінің терең қабаттары мен жаңашыл серпінін сезінді.
Ұлы Жібек жолында заманауи кино көпірін салу
Қараша айының 25-і күні түстен кейін Алматыдағы Алман кинотеатрында қарбалас болды, Қазақстанда "Презентация Пекинского кино" салтанатты түрде өтті. Қытайдың Алматыдағы бас консулының уақытша міндетін атқарушы Люй И, Қазақстан кинематографшылар одағы кеңесінің төрағасы және басқа да қонақтар бір жерге жиналып, Қытай мен Қазақстан кино алмасуының маңызды сәтіне куә болды.
Биыл Сянь Синхайдың туғанына 120 жыл толады. Бас консулдық Сянь Синхайға арналған ескерткіш нысандарды жөндеуден кейін қайта ашу рәсімін, сондай-ақ "Композитор" фильмінің қайта көрсетілімін, фотокөрме мен естелік концертін өткізді. Қытайдың Алматыдағы бас консулы Люй И сөз сөйлеп, мынаны атап өтті: "Бұл фильм Қытай мен Қазақстанның "Бір белдеу, бір жол" бастамасы аясындағы мәдени ынтымақтастығының маңызды жобасы болып табылады. Ол екі елдің бірлесіп түсірген кинотарихын бастады және екі ел кинематографшыларының ортақ тарихи мәдениетті жаңашыл түрде жалғастыруын толық көрсетті. Қуатты шығармашылық белсенділікпен екі елдің кино-теледидар таратудың халықаралық процесін бірлесіп алға жылжытты."Кино – әлемді байланыстыратын әмбебап тіл. Бейжің қаласы кинематография дамуы орталығының директоры Хань Бин: "Кино арқылы Қазақстан мен Орталық Азия елдерінің кино қызметкерлерімен, кең көрермен қауыммен түсіністікті тереңдетіп, ортақ пікірге келіп, кинематографтағы халықаралық ынтымақтастықтың кең келешегін бірлесіп зерттегіміз келеді", – деді. Іс-шарада көрсетілген Бейжің туралы насихаттық бейнефильм дәстүр мен заманауилықтың үйлесімін көрсетіп, қатысушылардың қызығушылығын тудырды. Осы мүмкіндікті пайдаланып, жауапты қызметкерлер қазақстандық қонақтарды 2026 жылғы Бейжің мәдениет форумына, Қытайдың халықаралық қызмет саудасы жәрмеңкесіне және басқа да іс-шараларға қатысуға шақырды. Бұл адамзаттың ортақ тағдыр қауымдастығын құруға кең ауқымды, көп деңгейлі ынтымақтастық күшін қосады.
Режиссер Чжан Ци жаңа туындысы "Захваченный" фильмін таныстырды.Қылмыс жанрын адам табиғатын зерттеумен ұштастырған бұл туынды қазақстандық киноөнім таратушылардың қызығушылығын тудырды. Сонымен қатар, Қазақстан анимация қауымдастығының төрағасы Ұлжалғас Жәнібек қытай-қазақстандық бірлескен деректі фильм «Мыңдаған шақырым жұлдыздарды қуып» туралы таныстырды. Бұл фильм басты кейіпкердің Қытай мен Қазақстан арасындағы саяхаты арқылы ғылыми зерттеулер мен гуманитарлық шытырман оқиғалар рухын біріктіріп, адамзаттың мың жылдық жұлдыздарды бақылау тарихын көрсетеді.
Еуразиялық кино-теле ынтымақтастықтың жаңа жолын ашу
Делегацияның екінші бағыты Ресейге бағытталды, олар Мәскеудегі «Әлемдік контент нарығы көрмесіне» қатысты. Орыс тілді аймақтағы ең ықпалды кино-теле сауда алаңы ретінде бұл көрме қытайлық мазмұнның ТМД нарығына кіруінің «алтын дәлізі» болып саналады.
27-ші күні таңертең Ресейдегі «Презентация Пекинского кино» көрме алаңына келді. Оның мақсаты – Ресей мен ТМД аймағының киноқайраткерлері мен көрермендерімен өзара түсіністікті тереңдету, ынтымақтастықты кеңейту, кино шығармашылығы, түсірім өндірісі, тарату және көрсету, сондай-ақ кадрлар алмасу салаларындағы кең мүмкіндіктерді бірлесіп зерттеу болып табылады.Мәскеудегі Қытай мәдениет орталығының директорының орынбасары Ван Жуй бұл таныстыру кеші Қытай мен Ресей мәдени мекемелерінің, кино индустриясының бірлескен еңбегінің нәтижесі болып табылатынын, сондай-ақ екі ел арасындағы мәдени ынтымақтастықтың одан әрі тереңдеуінің тағы бір маңызды көрінісі екенін атап өтті.
Іс-шара барысында делегация Бейжіңнің 30 маңызды кино компаниясын, сонымен қатар Детектив из Чайнатауна, 1900 год, Королева пельменей, Легенда о Ло Сяохэе 2, Путь личи, Возвращение хромого героя сияқты 12 отандық киноны таныстырды. Нарықтық кездесулер барысында Бүкілресейлік мемлекеттік теледидар және радио компаниясымен, Ресейдің бірінші арнасымен және басқа да ресейлік кәсіпорындармен, сондай-ақ Қырғызстан Республикасының Ұлттық кино басқармасымен, Түркия ұлттық телерадиокомпаниясымен және басқа да қатысушылармен кәсіби келіссөздер жүргізілді. Шетелдік қатысушылар қытайлық киноларды өз елдерінің нарығына әкелуге қатты қызығушылық танытты.
«Қазіргі кез – қытай-ресей мәдени алмасуының алтын кезеңі. 2025 жылы Мәскеудегі Қызыл алаңда өткен Қытай жаңа жыл мерекелік мәдени іс-шараларына шамамен 1,5 миллион адам қатысты. Ресей нарығына шығатын қытай фильмдері барған сайын көбейіп, синхронды түрде көрсетілуде. «Нэчжа: Перерождение», «Ассасин: Смертельная битва», «Нанкинский фотограф» сияқты туындылар жергілікті кинотеатрларда экранға шықты. Қытай-ресей бірлесіп түсірген «Красный шелк» фильмі 700 миллион рубльге жуық кассалық табысқа жетті», – деп таныстырды Қытайның Ресейдегі елшілігінің министр-кеңесшісі және Мәскеудегі Қытай мәдениет орталығының директоры Фэн Литао. Ол қытай-ресей кино қайраткерлерінің терең ынтымақтастығын одан әрі жалғастырып, өзара түсіністік пен серіктестікті жаңа биіктерге көтеруге үміт артты.
Тау мен теңізді жарып өткен экрандық кездесу
Қосымша іс-шара ретінде қараша айының 24-інен 30-ына дейін «Композитор», «Башня без тени», «Исчезнувшая в звёздах», «Захваченный», «Песня весны», «Плывущие облака закрывают солнце» атты алты мұқият іріктелген фильм шетелдік экрандарға бірден шықты. Әртүрлі тақырыптағы шығармашылық ізденістер, көп қырлы стильдегі көркемдік өрнектер Қытай киносының алуан түрлі бейнесін көрсетіп, көрермендерге жарық пен көлеңкенің ауысуы арқылы қытай әңгімелерін түсінуге, шығыс сиқырын сезінуге мүмкіндік берді.
Алматыда Исчезнувшая в звёздах фильмі өзінің детективтік қабығы астындағы күрделі адам табиғатын терең зерттеуімен көрермендердің қатты ықыласын тудырды. Композитор фильмінің көрсетілуі тарихи тұрғыдан ерекше мәнге ие болды – экранда Сянь Синхайдың Алматыда «Сары өзен» кантатасын жазған кезеңі қайта жандандырылғанда, көптеген көрермендер көз жасын тоқтата алмады. Қытай-Қазақстан достығының генін өзінде сақтаған бұл фильм оқиға болған жерде қайта көрсетіліп, уақыт пен кеңістікті жеңген өркениеттің «әнін» тағы бір рет естуге мүмкіндік берді.
Мәскеуде «Башня без тени» поэтикалық көркем тілмен Пекин тарқауларының күнделікті өмірі мен терең естеліктерін баяндап, ресейлік көрермендерге Қытай қалалық мәдениеті мен эмоционалдық құрылымын түсінудің терезесін ашты. «Песня весны» ана сүйіспеншілігі мен өмірді терең бейнелеу арқылы мәдени кедергілерді жойып, мәскеулік көптеген көрермендердің шынайы көз жасы мен қол шапалақтарын жинады.
Сонымен қатар, режиссер Чжан Ци Алматы мен Мәскеудегі «Захваченный» фильмінің арнайы көрсетілімдеріне қатысып, екі ел көрермендерімен фильмнен кейінгі әңгімелесу өткізді. Залдағы ахуал қызу болды, сұрақтар үздіксіз қойылды, бұл қытайлық жанрлық киноның халықаралық нарықтағы тартымдылығын толық көрсетті.
Алмасуды тереңдету әлемді байланыстыру
Пекин Қытай киносының сыртқы алмасуының негізгі терезесі және маңызды орталығы ретінде әрқашан ашық қарсы алу ұстанымымен әлемді құшақтап, жоғары деңгейлі мәдени алмасу алаңдарын үздіксіз құруда.Жыл сайын Пекин халықаралық кинофестивалі, Пекин мәдениет форумы және басқа да ірі шаралар кезекпе-кезек өткізіледі. Бұл іс-шаралар әлемдік кино өнеркәсібінің элитасын біріктіріп, ой алмасу мен өнер ықпалдастығына жағдай жасайды. Сонымен қатар, жыл бойы орташа есеппен 30-дан астам халықаралық кинокөрме ұйымдастырылып, мыңнан астам фильм көрсетіледі. Бұл әртүрлі керемет туындыларды кең көпшілікке жеткізіп, қытай мен шетелдік кино мәдениетінің алмасуына үздіксіз серпін береді.
2015 жылдан бастап Пекин кинематографының халықаралық нарыққа шығуы жөніндегі шетелдік презентациялық іс-шара ресми түрде іске қосылды. Іс-шараның іздері Каир, Оман және басқа да көптеген шетелдік қалаларды қамтыды. Фильм көрсетулер, өнеркәсіптік байланыстар, шығармашылық алмасулар сияқты әртүрлі нысандар арқылы Пекин кинематографының қарқынды дамуын, жоғары сапалы шығармашылық ортасын және терең әлеуеті бар өнеркәсіптік жағдайын жан-жақты көрсетеді. Бұл әлемге мәдени тартымдылық пен заман серпінін біріктірген "Пекин кино атауы" ұсынып, қытай кинематографын жаһандық деңгейге шығаруға және қытай мен шетелдік кино-теледидар мәдениетінің терең өзара ықпалдасуына ықпал ететін маңызды көпірге айналды.
